مقالات




موزاییک (mosaic) و تاریخچه آن [1393/10/11]

موزاییک (mosaic) و موزاییک سازی در جهان قدمتی به درازای تاریخ ثبت شده بشری دارد.  رد پای موزاییک ها در مصر باستان، رم و ایران باستان به زمان اختراع خط میرسد. موزاییک کاری به عنوان یک هنر برای اولین بار در رم باستان جایی که ایتالیای امروزی واقع است پدید آمد.

موزاییک کاری در آن زمان بیشتر برای تزیین خانه اشراف و معابد به کار میرفت و کمتر در بافت شهری نشانی از موزاییک دیده میشد. در هنر موزاییک کاری آن زمان از موزاییک های کوچک بند انگشتی به رنگ های مختلف جهت تزیین استفاده میشد و موزاییک کمتر مانند امروز مورد استفاده کاربردی واقع میشد. اولین استفاده های کاربردی از موزاییک به شکل امروزی در قرن چهارم میلادی در واتیکان و برای پوشش کف کلیسا ها دیده شده است. موزاییک تا سال ها بعد و حدود سال 1850 میلادی کاربردی عمومی نداشت. در این سال ها اولین کارخانه های موزاییک سازی به شکل امروزی در ایالت های جنوبی آمریکا که خاک مرغوبی جهت تولید انواع موزاییک داشتند شکل گرفتند. به این ترتیب موزاییک به آن شکلی که امروز میشناسیم وارد فضای شهری شده و به صورت انبوه مورد استفاده در سخت و سازها قرار گرفته است. موزاییک در ایران از حدود صد سال پیش به شکل امروزی و البته با دستگاه های ابتدایی تولید میشده است. بنا به دلایلی مانند دسترسی به مواد اولیه مرغوب، استان یزد در کشورمان پیشتاز تولید موزاییک است و سالانه 70 در صد نیاز کشور به این مصالح ساختمانی را تامین میکند. موزاییک های تولید شده در یزد به دلیل مجاورت با معادن شن و ماسه مرغوب همواره از مرغوبیت بالایی برخوردار بوده است. موزاییک ها امروز در اشکال، طرح ها و رنگ های مختلفی تولید میشوند. موزاییک های رنگی، موزاییک ها در اشکال هندسی مختلف، موزاییک های با طرح های سه بعدی و ... به مدد بهره بردن کشورمان از مواد اولیه غنی در ایران تولید مشوند. صنعت موزاییک سازی به دلیل بومی بودن مواد اولیه و سختی واردات به دلیل حجم و وزن بالا، از امتیاز انحصار نیز برخوردار است. بنا بر این در زمانی که اغلب صنایع کشور به دلایلی مانند تحریم مواد اولیه و واردات بی رویه دچار رکود شده اند موزاییک سازی همچنان رونق خود را حفظ کرده است. موزاییک همچنین به دلیل اشتغال زایی بالا یکی از صنایع اشتغالزا بوده که عمدتا در محل استقرار کارخانجات موزاییک طیف وسیعی از افراد از کارگر ساده تا مهندسین طراح را جذب خود میکند.
موزاییک به نحو قابل اثباتی در ارتقاء بهداشت و سلامت جامعه موثر بوده است. تا قبل از کاربرد موزاییک کف اغلب خانه ها به ویژه خانه های روستایی از خاک کوبیده شده پوشیده شده بود. خاک کوبیده در اغلب موارد منزلگاه حشرات و موجودات ذره بینی بود، هچنین این خاک هنگام راه رفتن، جاروکشی و  ... به هوا برخاسته و وارد مجاری تنفسی افراد میشد. کاربرد موزاییک و جانشینی آن با خاک کوبیده بسیاری از امراض پوستی و تنفسی را به حداقل رسانده است.
موزاییک در سال های اخیر جلوه بصری شهرها را دگرگون کرده است. زیبایی ظاهری و سهولت نصب موزاییک، آن را به جایگزین مناسبی برای پوشش هایی مانند آسفالت بدل کرده است. این موضوع خصوصا در سطح پیاده رو ها بسیار شایع است. به نحوی که هم اکنون در پیاده رو های خیابان های شهرهای بزرگ موزاییک و یا نوعی کفپوش بتنی جایگزین آسفالت شده است. نمونه بارز آن را در کشورمان میتوان در خیابان ولیعصر تهران مشاهده کرد به صورت یکپارچه از میدان راه آهن تا میدان تجریش با موزاییک و کفپوش های بتنی پوشیده شده است.


To Top